કાશી વિશ્વનાથના દિવ્ય નગરીનું રહસ્ય: બનારસ, કાશી અને વારાણસીના નામોની પાછળની કથા
मुख्य बातें
- •કાશી, બનારસ અને વારાણસીના નામોનો ઉદ્ભવ ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓ સાથે જોડાયેલો છે.
- •કાશી વિશ્વનાથ મંદિર ભગવાન શિવના બાર જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક છે અને તેનો ઇતિહાસ હજારો વર્ષ જૂનો છે.
- •વારાણસી નામ ‘વરુણા અને અસી નદીઓ’ પરથી ઉતરી આવ્યું છે.
- •મુઘલ કાળ દરમિયાન શહેરને ‘બનારસ’ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું.
- •કાશીમાં મૃત્યુ પામનાર વ્યક્તિને મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે, એવી માન્યતા છે.
ભારતના ઉત્તર પ્રદેશમાં આવેલું કાશી વિશ્વનાથનું શહેર વિશ્વભરમાં બનારસ, કાશી અને વારાણસી જેવા નામોથી ઓળખાય છે. આ ત્રણેય નામોની પાછળ ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક મહત્ત્વ છુપાયેલું છે. હિંદુ ધર્મમાં કાશીને મોક્ષપુરીમાંનું એક એવું શહેર માનવામાં આવે છે, જ્યાં ભગવાન શિવનો વાસ છે. પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, કાશીનું નામ ‘કાશ’ (પ્રકાશ) પરથી ઉતરી આવ્યું છે, જે ભગવાન શિવના દિવ્ય પ્રકાશનું પ્રતિક છે.
કાશીનો ઉલ્લેખ પ્રાચીન ગ્રંથો જેમ કે મહાભારત, સ્કંદ પુરાણ અને વરાહ પુરાણમાં પણ જોવા મળે છે. ઇતિહાસકારોના મતે, આ શહેરનો ઉલ્લેખ પ્રાચીન કાળમાં ‘વારાણસી’ તરીકે થતો હતો, જેનો અર્થ ‘વરુણા અને અસી નદીઓના કિનારે વસેલું શહેર’ થાય છે. સમય જતાં, લોકબોલીમાં આ નામ ‘કાશી’ અને ‘બનારસ’ તરીકે પ્રચલિત થયું. મુઘલ કાળ દરમિયાન, આ શહેરને ‘બનારસ’ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું, જેનું મૂળ ‘વારાણસી’માં રહેલું છે.
કાશી વિશ્વનાથ મંદિર, જે ભગવાન શિવના બાર જ્યોતિર્લિંગોમાંનું એક છે, આ શહેરનું સૌથી મહત્ત્વનું ધાર્મિક કેન્દ્ર છે. મંદિરનો ઇતિહાસ હજારો વર્ષ જૂનો છે, પરંતુ તેનો વર્તમાન સ્વરૂપ 18મી સદીમાં મરાઠા શાસક અહિલ્યાબાઈ હોળકરે બંધાવ્યો હતો. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં સ્થિત જ્યોતિર્લિંગની પૂજા કરવા માટે દેશ-વિદેશથી ભક્તો આવે છે.